Hooggevoelig? Hoogsensitief? HSP? Wat is dat nou eigenlijk?  

HSP, highly sensitive person, werd in 1996 geïntroduceerd door de Amerikaanse psychologe dr. Elaine N. Aron.

In het Nederlands betekend HSP 'zeer gevoelig persoon'. Het is een heel normaal verschijnsel, geen stoornis of zo.

 

Volgens dr. Elaine N. Aron is deze hooggevoeligheid aangeboren en genetisch bepaald.

15 tot 20% van de bevolking is hooggevoelig. Dat is 1 op de 5 mensen!

 

Als je jezelf of je kinderen als hooggevoelig herkent dan kan het handig zijn om er meer over te weten zodat je beter kunt inspelen op de kwaliteiten en gewaarschuwd bent voor de valkuilen.

Ook kun je gemakkelijker behoeften herkennen en accepteren en ongewenst gedrag vaker voor zijn.

Hoe hooggevoeligen de wereld kunnen ervaren 

HSP-ers zijn gevoeliger voor emoties, pijn, genot en andere lichamelijke en geestelijke ervaringen omdat ze alles intenser ervaren en dieper verwerken. Die intense ervaring en verwerking gebeurd in hun hersenen.

 

Alles komt harder binnen, zal ik maar zeggen. Geluiden zowel dichtbij als verder weg, geuren, smaken, een splinter in de huid en de zachtheid van een veertje.

 

Elk hooggevoelig kind is uniek en zeker niet als een ander hooggevoelig kind.

Ook emoties worden intenser beleefd, zowel de eigen emoties als die van anderen. Bijvoorbeeld de boosheid van iemand. Dus niet alleen de woorden en de harde stem, maar ook de kwaadheid waarmee iets gezegd wordt. Een boze blik kan al heel pijnlijk zijn. Maar ook liefde wordt intenser ervaren. Bijvoorbeeld de liefde waarmee iemand een arm om ze heen slaat, of de zachtheid waarmee het kusje op de wang gegeven wordt of de liefdevolle tederheid waarmee een wondje verzorgd wordt.

 

Tegelijk nemen HSP-ers gedetaileerder waar en zien ze de kleinste veranderingen. Hierdoor zijn ze meer alert op wat er mis kan gaan én op mogelijkheden die een situatie biedt. Ze zijn geneigd om situaties langer te observeren en te overdenken. HSP-ers zijn vanwege hun aangeboren opmerkingsvermogen meer geneigd tot empathie en blijken, in een rustige omgeving, beter in staat informatie op te nemen.

Ze zijn gewetensvol en doen daarom vaak langer over het geven van een antwoord omdat ze graag zorgvuldig hun woorden kiezen.

 

Hooggevoeligen zoeken minder vaak en minder lang gezelschap omdat ze al die indrukken willen verwerken, ze hebben vaker behoefte aan rust.

 

Door de gevoeligheid pikken ze heel gemakkelijk op wat er bij een ander leeft en voelen ze zich snel verantwoordelijk voor anderen.

 

Wanneer HSP-ers hun eigen grenzen respecteren zullen ze minder vaak kiezen voor sociale omgang om hun energiehuishouding gezond te houden.

Kenmerken van hooggevoelige personen volgens dr. Elaine N. Aron  

• Zijn zich bewust van subtiele signalen in de omgeving.

• Worden beïnvloed door de stemmingen van anderen.

• Zijn nogal gevoelig voor pijn.

• Tijdens drukke dagen hebben zij meer behoefte om zich terug te trekken in bed, een donkere kamer of een plek

waar men ongestoord alleen kan zijn.

• Zijn bijzonder gevoelig voor de effecten van cafeïne.

• Raken gemakkelijk overvoerd door zaken als fel licht, sterke geuren, grove weefsels of harde sirenes.

• Hebben een rijke en complexe innerlijke belevingswereld.

• Voelen zich niet op hun gemak bij harde geluiden.

• Kunnen diep geroerd raken door kunst of muziek.

• Zijn consciëntieus. (gewetensvol)

• Schrikken snel.

• Voelen zich opgejaagd als ze in korte tijd veel moeten doen.

• Als hoogsensitieven zich in een omgeving niet prettig voelen, weten zij meestal wat er moet gebeuren om dat te veranderen

(door bijvoorbeeld het licht te dimmen of het meubilair te verplaatsen).

• Raken geïrriteerd als mensen hen te veel tegelijkertijd willen laten doen.

• Doen erg hun best om te voorkomen dat er fouten worden gemaakt of dat ze iets vergeten.

• Kijken bij voorkeur niet naar gewelddadige films of tv-programma's.

• Voelen zich ongemakkelijk als er veel om hen heen gebeurt.

• Erge honger heeft een sterke invloed op hun concentratievermogen of humeur.

• Veranderingen in het leven brengen hen van hun stuk.

• Hebben gevoel voor delicate geuren, smaken, geluiden en kunstwerken, en genieten er van.

• Geven hoge prioriteit aan het vermijden van situaties die hen van streek maken of overbelasten.

• Als zij moeten wedijveren of op hun vingers worden gekeken, worden zij zo gespannen dat hun prestaties veel minder zijn dan gewoonlijk.

• Als kind worden/werden zij door hun ouders of leerkrachten gevoelig of verlegen gevonden.

Uitdagingen voor de hooggevoeligen  

Omdat HSP's zoveel tegelijk en alles zo intens waarnemen kan dat overweldigend zijn en tot oververmoeidheid leiden. Op tijd een rustige omgeving opzoeken is een must.

Om te weten wanneer je rust nodig hebt moet je voelen hoe je je voelt én die gevoelens accepteren.

Wanneer HSP's niet alleen zijn is het een uitdaging om zich te focussen op één ding.

Dit kunnen ze wel leren door te oefenen.

Neen zeggen is een uitdaging omdat ze heel empatisch zijn.

Het gemak waarmee ze zich in anderen inleven maakt het lastiger om dicht bij zichzelf te blijven, hun eigen doelen na te streven en met hun eigen behoeften rekening te houden.

Assertiviteit is iets wat ze moeten leren, ze zijn namelijk geneigd om zich aan te passen aan de wensen van anderen.

Hun enorme verantwoordelijkheidsgevoel maakt hen goede werknemers wat kan resulteren in burn-out. Eigen grenzen leren accepteren is absoluut nodig. Door hun sterke rechtvaardigheidsgevoel kunnen ze zich keihard inzetten voor het belang van anderen en zichzelf helemaal uitputten.

Goed voor zichzelf zorgen is een uitdaging, zowel fysiek als emotioneel.

Omdat ze het leven op aarde nogaleens pijnlijk ervaren ontsnappen ze graag in dagdromen. Aarden en leven in het hier en nu is ook iets wat geoefend mag worden. Wat hierbij helpt is: schuldgevoelens loslaten en bewust de te grote verantwoordelijkheid loslaten. Leuke dingen doen en genieten!

Wat je als ouder kunt doen 

• Je kunt alert zijn op tekenen van overprikkeling: vermoeidheid, dorst, 'jengelen', huilerig, naar huis willen, naar bed willen, niets willen, emotioneel zijn zonder duidelijke aanleiding. Dan heeft je kind rust nodig.

• Leer je kind goed voor zichzelf te zorgen: geregeld een beetje water drinken, eten en rust nemen door even iets alleen te doen (tekenen, lezen). Zo voorkom je ongewenst gedrag.

• Ga zo vaak mogelijk met je kind de natuur in, geef een dier om te verzorgen, te knuffelen en tegen te praten, yoga en sporten helpt om te aarden.

• Dwing deze kinderen niet tot competitie. Daar hebben ze echt geen boodschap aan. Ga liever samen iets leuks

doen, bijvoorbeeld een verrassing voor iemand maken of een spel doen waarbij iedereen wint.

• Leer hen, met veel geduld, om voor hun eigen behoeften en belangen op te komen.

Laat zien dat die net zo belangrijk zijn als van ieder ander.

• Laat je kind situaties observeren zolang het wil voordat het mee gaat doen.

• Leer je kind dat het nooit verantwoordelijk is voor hoe iemand anders zich voelt!

• Je kunt je kind opgeven voor een workshop "Gelukkig gevoelig". Hier vind je meer informatie over de workshop.